20 năm qua, dịch giả Nguyễn Lệ Chi đều đặn tham gia các hội chợ sách ở châu Á, châu Âu. Ở sự kiện nào, chị cũng mang cả trăm đầu sách đến thuê gian hàng để trưng bày và giới thiệu sách Việt Nam, chào bán bản quyền. Nỗ lực của chị đã được đền đáp khi hai cuốn sách của tác giả Việt Nam được xuất bản ở Trung Quốc vào năm 2024. Hai cuốn sách tiếp theo dự kiến cũng sẽ được xuất bản tại thị trường này vào năm 2026...

Hơn tháng trước, trong một lần di chuyển, ông Tất Thọ không may bị ngã, rạn 3 xương sườn, phải điều trị và nghỉ ngơi. Ông tâm sự, điều khiến ông buồn nhất không phải là nỗi đau thể xác mà là công việc bị gián đoạn. Nhìn ông lúc ấy, tôi bất giác liên tưởng đến người chiến sĩ bị thương phải rời trận địa, trong khi tâm trí vẫn ở trên chốt, nơi những trận đánh còn dang dở.

Trên độ cao hơn 2.000m so với mực nước biển, dãy núi Chín Chu Lìn (xã Tùng Vài, tỉnh Tuyên Quang) những ngày cuối năm lạnh buốt. Con đường đất nối từ doanh trại đơn vị rà phá bom mìn Sư đoàn 316, Quân khu 2 vào bãi rà phá bom mìn quanh co, dốc đứng, hai bên là những vạt rừng già phủ sương mù đặc quánh. Chúng tôi theo chân Thiếu tá Nguyễn Thanh Tú, Đội trưởng Đội rà phá vật cản trong một ngày làm việc thường nhật của anh và đồng đội. Ít ai biết rằng, sau vẻ điềm tĩnh và nụ cười hiền của người chỉ huy ấy là những câu chuyện vượt qua biết bao khó khăn, gian khổ, họ là những người gieo mầm sống nơi đại ngàn.

Sáng sớm ở xã Tùng Vài, tỉnh Tuyên Quang, hơi sương quấn lấy từng mỏm núi như những dải lụa trắng mềm. Mặt trời chưa kịp ló dạng sau dãy núi Chín Chu Lìn mà tiếng bộ đội chuẩn bị vật chất, phương tiện đi rà mìn đã vang vọng đầy ắp không gian yên ắng. Ở nơi độ cao hơn 2.000m so với mực nước biển, cái lạnh ngấm vào da thịt, men theo kẽ tay, thấm xuống tận từng thớ áo. Những người lính công binh vẫn dậy từ khi núi còn ngủ, khoác lên vai dụng cụ, đồ dùng, rồi lặng lẽ bước vào bãi vật cản. Hơn 8 năm nay, công việc đó đã thành nền nếp đối với Thiếu tá Nguyễn Thanh Tú, Đội trưởng Đội rà phá vật cản, Sư đoàn 316, Quân khu 2.

Gần nửa đêm, điện thoại trong phòng trực vẫn sáng đèn. Trên màn hình, những chấm mưa nhấp nháy trên bản đồ vệ tinh lần lượt tắt đi khi dải mây kéo dạt ra biển. Thiếu tướng Phạm Văn Tỵ khép sổ, rót thêm ngụm trà đã nguội, giọng trầm trầm: “Trong nghề cứu hộ, bình tĩnh là sợi dây cuối cùng níu mọi thứ khỏi đứt”. Sau 40 năm trong quân ngũ, nửa đời làm công tác cứu nạn, ông đã quen với việc giữ bình tĩnh cho cả một tập thể ở nơi mà sai số được tính bằng giây, không có cơ hội sửa.

Hơn bốn thập kỷ trong quân ngũ, Thiếu tướng Phạm Văn Tỵ, Phó chánh Văn phòng Ban chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia, Phó cục trưởng Cục Cứu hộ-Cứu nạn (Bộ Tổng Tham mưu) trưởng thành từ một sĩ quan trẻ nơi biên cương, hải đảo để trở thành vị tướng dày dạn kinh nghiệm, luôn xông pha ở những nơi gian khó, hiểm nguy nhất. Hai mươi năm trực tiếp chỉ huy và tham gia cứu hộ, ông đã góp phần cứu sống hàng nghìn người trong tình thế thập tử nhất sinh. Ông cũng hai lần thực hiện sứ mệnh nhân đạo quốc tế, góp phần lan tỏa hình ảnh, trách nhiệm và tình cảm của đất nước, Quân đội và nhân dân Việt Nam với cộng đồng quốc tế.

Gần đây, GS, TS Nguyễn Chí Bền, nguyên Ủy viên Hội đồng Di sản văn hóa quốc gia đề xuất xây dựng hồ sơ trình Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên hợp quốc (UNESCO) vinh danh 33 số báo Quân đội nhân dân (QĐND) xuất bản tại Mặt trận Điện Biên Phủ là di sản văn hóa trong danh mục di sản ký ức thế giới hoặc trong danh mục ký ức tư liệu châu Á-Thái Bình Dương. Cùng với đó, nhiều nhà nghiên cứu lịch sử và báo chí, nhà văn hóa đã đề xuất xây dựng hồ sơ đề nghị công nhận đây là di sản văn hóa, bảo vật quốc gia. Chúng tôi nghĩ việc làm này có cơ sở khoa học, hoàn toàn xứng đáng và là việc nên làm sớm.

Với thầy giáo Đặng Ngọc Khương, dạy học không chỉ là truyền đạt kiến thức mà còn là hành trình lan tỏa cái đẹp của văn chương và lòng nhân ái. Từ những năm tháng công tác tại miền núi Sơn La đến mái trường THPT Chuyên Ngoại ngữ thuộc Trường Đại học Ngoại ngữ, Đại học Quốc gia Hà Nội, rồi qua những hoạt động thiện nguyện và giáo dục cộng đồng, anh vẫn giữ được sự đam mê, tận tụy với nghề và trái tim giàu lòng trắc ẩn như chính công việc của một thầy giáo dạy văn mà anh đã chọn gắn bó suốt đời.

Với cán bộ, nhân viên Xí nghiệp Chụp ảnh hàng không của Công ty TNHH MTV Trắc địa bản đồ (Cục Tác chiến, Bộ Tổng Tham mưu Quân đội nhân dân Việt Nam) như chúng tôi, Trung tá Trần Đăng Ninh, Phó giám đốc là người cán bộ mẫu mực, xông pha và người thầy trong chuyên môn. Anh là tấm gương về trí tuệ và sự tận tụy.